.png)
.png)
مرتببودن دندانها فقط موضوعی زیبایی نیست. نامرتبی دندانها و ناهماهنگی فکها میتواند بر نحوه جویدن، صحبتکردن، رعایت بهداشت دهان و ظاهر لبخند تأثیر بگذارد. درمان ارتودنسی با حرکت کنترلشده دندانها و در برخی موارد هدایت رشد فک، به ایجاد نظم بهتر دندانها و اصلاح نحوه قرارگیری آنها کمک میکند.
ارتودنسی به روشهای مختلفی انجام میشود که دو گروه اصلی آن، ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک است. انتخاب روش مناسب به سن بیمار، نوع ناهنجاری، شدت نامرتبی و میزان همکاری فرد بستگی دارد.
ارتودنسی یکی از تخصصهای دندانپزشکی است که به تشخیص، پیشگیری و درمان نامرتبی دندانها و ناهنجاریهای فک و بایت میپردازد. هدف درمان، ایجاد هماهنگی بهتر میان دندانهای دو فک و فراهمکردن شرایط مناسبتر برای جویدن، صحبتکردن و حفظ سلامت دهان است. انجمن دندانپزشکی آمریکا هدف ارتودنسی را ایجاد یک بایت سالم و تماس مناسب دندانهای دو فک معرفی میکند.
در ارتودنسی ثابت، قطعات کوچکی به نام براکت روی سطح دندانها متصل میشوند و یک سیم ارتودنسی از میان آنها عبور میکند. متخصص ارتودنسی با تنظیم سیمها و سایر اجزای دستگاه، نیروهای کنترلشدهای به دندانها وارد میکند تا دندانها بهتدریج به موقعیت مناسب حرکت کنند.
بیمار نمیتواند دستگاه ثابت را در طول درمان از دهان خارج کند. طبق تعریف انجمن ارتودنسی بریتانیا، دستگاههای ثابت با براکت به دندانها متصل میشوند و برای اصلاح موقعیت دندانها از سیم ارتودنسی استفاده میکنند.
ارتودنسی ثابت میتواند با ابزارهای مختلفی انجام شود:
انتخاب نوع براکت به شرایط درمان، تشخیص متخصص، وضعیت بهداشت دهان و ترجیح بیمار بستگی دارد.
ارتودنسی ثابت به دلیل امکان کنترل دقیق حرکت دندانها، برای درمان بسیاری از مشکلات خفیف تا پیچیده کاربرد دارد؛ از جمله:
دستگاه ثابت امکان حرکت دقیقتر دندانها را فراهم میکند و یکی از پرکاربردترین روشهای ارتودنسی است. انجمن ارتودنسی بریتانیا نیز ارتودنسی ثابت را روشی مناسب برای حرکات دقیق دندانی معرفی میکند.
ارتودنسی متحرک شامل دستگاههایی است که بیمار میتواند طبق دستور متخصص آنها را از دهان خارج کند. این دستگاهها ممکن است برای حرکتهای ساده دندانی، هدایت رشد فک، حفظ نتیجه درمان یا مرتبکردن دندانها با الاینرهای شفاف استفاده شوند.
بر اساس توضیحات انجمن ارتودنسی بریتانیا، دستگاههای متحرک شامل پلاکهای معمولی، دستگاههای فانکشنال و الاینرهای متحرک هستند.
این پلاکها معمولاً از یک بخش پلاستیکی و اجزای سیمی تشکیل شدهاند و برای انجام حرکتهای محدود دندانی یا افزایش فضای قوس فکی به کار میروند.
دستگاههای فانکشنال بیشتر در کودکان و نوجوانان درحالرشد استفاده میشوند. هدف آنها تأثیرگذاری بر رابطه فک بالا و پایین و اصلاح بعضی ناهنجاریهای فکی است. این دستگاهها ممکن است ثابت یا متحرک باشند، اما نوع متحرک رایجتر است.
الاینرها مجموعهای از پلاکهای شفاف هستند که بهترتیب استفاده میشوند و دندانها را بهتدریج حرکت میدهند. امکان خارجکردن آنها هنگام غذاخوردن و مسواکزدن وجود دارد، اما موفقیت درمان به استفاده منظم و دقیق وابسته است.
ریتینر معمولاً پس از پایان درمان فعال استفاده میشود تا دندانها در موقعیت جدید باقی بمانند. ریتینر بخشی از مرحله نگهداری درمان است و نباید با دستگاه فعال ارتودنسی اشتباه گرفته شود.
دستگاه متحرک ممکن است برای موارد زیر توصیه شود:
پلاک متحرک معمولی نمیتواند تمام حرکات پیچیده ارتودنسی ثابت را انجام دهد. به همین دلیل، بعضی بیماران ابتدا از دستگاه متحرک و سپس از ارتودنسی ثابت استفاده میکنند.
| ویژگی | ارتودنسی ثابت | ارتودنسی متحرک |
|---|---|---|
| خارجکردن توسط بیمار | امکانپذیر نیست | امکانپذیر است |
| کنترل حرکات دندان | دقیقتر و گستردهتر | وابسته به نوع دستگاه |
| مناسب برای مشکلات پیچیده | معمولاً بله | در بسیاری موارد محدود |
| وابستگی به همکاری بیمار | کمتر | بسیار زیاد |
| رعایت بهداشت | نیازمند دقت بیشتر | معمولاً آسانتر |
| ظاهر دستگاه | قابلمشاهدهتر | بعضی انواع کمتر دیده میشوند |
| کاربرد در رشد فک | محدود و وابسته به دستگاه | دستگاههای فانکشنال کاربرد مهمی دارند |
هیچیک از این دو روش برای همه بیماران «بهترین» نیست. روش مناسب بر اساس نوع مشکل انتخاب میشود، نه صرفاً ترجیح ظاهری بیمار.
برای مثال، پلاک متحرک ساده ممکن است برای اصلاح یک حرکت محدود مناسب باشد، اما برای چرخاندن دقیق چند دندان یا درمان نامرتبی پیچیده کافی نباشد. از طرف دیگر، در برخی کودکان استفاده بهموقع از دستگاه فانکشنال میتواند بخشی از ناهماهنگی فکی را در دوران رشد اصلاح کند.
انتخاب روش باید پس از معاینه تخصصی، بررسی بایت، تصاویر رادیوگرافی و ارزیابی رشد فک انجام شود.
زمان شروع درمان برای همه کودکان یکسان نیست. بعضی مشکلات فکی باید در دوران رشد بررسی شوند، درحالیکه درمان کامل با دستگاه ثابت ممکن است پس از رویش تعداد بیشتری از دندانهای دائمی آغاز شود.
معاینه زودهنگام به این معنا نیست که کودک حتماً باید بلافاصله درمان را شروع کند؛ بلکه به متخصص اجازه میدهد زمان مناسب مداخله را مشخص کند. بزرگسالان نیز در صورت برخورداری از سلامت مناسب لثه و استخوان میتوانند تحت درمان ارتودنسی قرار بگیرند.
مدت درمان به عوامل زیر بستگی دارد:
درمان ثابت در بسیاری از موارد ممکن است حدود یکونیم تا دو سال طول بکشد، اما زمان واقعی میتواند کوتاهتر یا طولانیتر باشد. درمانهای متحرک نیز بسته به هدف درمان و همکاری بیمار زمان متفاوتی دارند. انجمن ارتودنسی بریتانیا تأکید میکند که مدت درمان به پیچیدگی مشکل و نظم استفاده از دستگاه وابسته است.
بله، پس از پایان حرکت فعال دندانها، مرحله نگهداری اهمیت زیادی دارد. دندانها ممکن است تمایل داشته باشند به سمت موقعیت قبلی حرکت کنند. ریتینر ثابت یا متحرک به تثبیت نتیجه کمک میکند و باید دقیقاً مطابق برنامه متخصص استفاده شود.
در مرکز دندانپزشکی میلُم، وضعیت دندانها، نحوه قرارگیری فکها، سن و شرایط رشد بیمار پیش از شروع درمان بررسی میشود. پس از ارزیابی تخصصی، مناسبترین روش شامل ارتودنسی ثابت، دستگاه متحرک، الاینر شفاف یا ترکیبی از روشها پیشنهاد خواهد شد.
برای بررسی وضعیت دندانها و دریافت برنامه درمانی اختصاصی، میتوانید وقت مشاوره ارتودنسی رزرو کنید.
فعالیت های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.
